VIỆN QUỐC GIA ĐỊNH CHUẨN VNCH

Friday, April 10, 2026

NHỚ MAĨ MẸ HÁT RU EM THỜI NÔ LỆ

NHỚ MẸ DẠY BÀI HÁT RU EM THỜI THUỘC ĐIA.

Nhớ lại thời học trò của tôi có hai môn học được xem là căn bản phải học ngoài tóan và lý hóa là VÂN CHƯƠNG VÀ LÍCH SỮ.

Lúc Thầy giảng lịch sữ thì tôi thương mắt mở mắt nhắm không lắng nghe.

Khi Thầy giảng Văn Chương thì tôi say mê muốn học vỉ đã thương xuyên lắng nghe Mẹ tôi hát ru em nên đã quen bắt chước hát theo đề giúp Mẹ tôi đi chớ hoậc lo nội trợ.

Tôi là anh Hai có 9 người em. Ba gái và 6 trai.

NHỮNG BÀI HẠT RU EM HÂU HÊT NHẮC VỀ LỊCH SỮ CỦA QUÊ CHA ĐẤT TỔ VN MANG ĐẦY TÌNH CÃM THƯƠNG YÊU TRÃI QUA NHIỀU THỜI KỸ THỜI KỲ THÁI BINH VÀ CHIẾN TRANH.

Thí dụ đây là một trong nhiêu bài hát mà Mẹ tôi đã hát ru em giúp tôi con đang thuộc lòng kế lại lịch sừ TÂY ĐÃ LÀM GÌ CHO TÌNH QUẢNG NAM TRONG THỜI GIAN ĐÔ HỘ VN.

"Bên ni Hàn ngó qua bên Hà Thanh nước xanh như tàu lá.

Bên kia Hà Thanh ngó về bên ni Hàn phố xá nghênh ngang.

Từ ngày TÂY lại cữa Hàn.

Đào sông CÂU NHÍ bòn vàng BÔNG MIÊU.

Dặn bạn lòng ai đó đừng xiêu.

Ở nuôi phụ mẫu sớm chiều có nhau."

BÀI HÁT DẠY SAU KHI TÂY CHIẾM VN ĐÃ LÀM GÌ tại tỉnh Quảng Nam ?

BIẾT RỒI THÌ NỆU GẶP NGƯƠI BẠN GÁI THƯƠNG YÊU MÌNH THÌ ĐƯNG RÔi XA VÌ CÒN CÓ TRÃCH NHIỆM CUNG NHAU SỚM CHIỀU CHÂM LO CHA MẸ́ GIÀ.

----------------------------

LÝ DO TÂY ĐÁNH CHIẾM VÀ ĐÔ HỘ VN

Lấy cớ Việt Nam giết hại giáo dân,vua Napoleon III cho lệnh Phó Đô Đốc Hải Quân Pháp tên là Rigault de Genouilly (1807-1873) người gốc Tây Ban Nha chỉ huy 14 chíến thuyền có 2500 lính trong đó có lính của Hải Quân Tây Ban Nha đồn trú tại Phi Luật Tân tiến vào hải cảng Đà Nẵng vào ban đêm ngày 31-8-1858 .

Sáng ngày1-9-1858, một sĩ quan Pháp đem đặt trên lối vào cừa đồn Fort de l'Aiguade một lệnh yêu cầu Việt Nam giao cho liên minh Pháp-Tây Ban Nha tất cả các đồn tại Tiên Sa trong thời hạn hai tiếng đồng hồ nhưng không có trả lời. Liền sau đó liên minh Franco-Spanish khai hoả tấn công và chiếm đóng năm đồn phòng thủ : “Fort du Nord, Fort de l'Aiguade, Fort de l’Ouest, Fort de l’Est và Fort Observatoire “.

(Rigault de Genouilly cho biết các đồn nầy được xây dựng từ thời Pigneau de Béhaine và Olivier de Puymanel và rất kiên cố)

Tourane lúc bấy giờ được bảo vệ bởi 2000 lính Việt Nam đặt dưới quyền chỉ huy của quan Lê Đình Lý. .

Sau khi Genouilly chiếm được 5 đồn tại Tiên Sa từ ngaỳ 1-9-1858 thỉ lính Pháp bi bao vây bởi linh Việt Nam trong 6 tháng nên không thể chiêm thêm đất, thiếu lương thực và bị bịnh dịch tả, kiết lỵ chết trung bình mỗi tháng 100 người .

Rigault de Genouilly bực bội rút khỏi Tourane vào đầu tháng 2 năm 1859, chỉ để lại một số it lính do đại uý Thayon chỉ huy rồi kéo chiến thuyền vào đánh chiếm Saigon ngaỳ 17-2-1859 vì nơi đây có nhiều thực phẫm.

Tháng 4 năm 1859 .Rigault de Genouilly trở lại Đà Năng cùng hợp tác với Thayon phá vòng vây của lính Việt Nam do cụ Nguyễn Tri Phương chỉ huy.

Ngày 8-5-1859 , Rigault de Genouilly chi huy trận đánh phá vòng vây nhưng không thành công.

Ngày 15-9-1859 , Rigault de Genouilly tấn công phá vòng vây tại Cẫm Lệ. Lính Pháp tử trận 50 người.Tướng Việt Nam Lê Đình Lai bị tử thương. Nhưng vòng vây của Việt Nam không bị chọc thủng.

Trong thời gian gần 20 tháng bị Việt Nam bao vây,lính xâm lược bị bịnh dịch tả tại các đổn và trên chiến thuyền rất thê thảm.Từ ngaỳ 1 tháng 6 tới 20 tháng 6 năm 1859 có tới 200 linh bị thiệt mạng.

Ngày 19-10-1859.Hải Quân Đô đốc François Page tới Đà Nẵng thay thế Rigault de Genouilly .

Ngày 18-11-1859 . Page tấn công chiếm hai đồn Kien Chan làm cho một trung tá và một lính hải quân của Page tử trận.

Ngaỳ 22-3-1860 . Lính viễn chinh thực dân Pháp đốt phá hết các doanh trại rồi kéo hết xuống chiến thuyền xuôi vào nam tấn công Saigon.

Thực dân chỉ để lại một kỹ niệm lịch sử là nghỉa địa tại bán đảo Sơn Trà mà ngày nay là một địa điểm du lịch quốc tế.

Sunday, March 29, 2026

HỘI ÁI HỮU QUÂN NHU QL/VNCH

THẢ DÙ TIẾP TẾ ĐẢO HÒANG SA.

TÁC GIẢ TRUNG UÝ PHAN THÀNH TRUNG,

BÚT HIỆU NAM THAO KHÓA 17 SQTB/TĐ,

KHÓA 16 CĂN BẢN QUÂN NHU VNCH.

TRÍCH TRONG HỒI KÝ THEO CÁNH DÙ BAY

LONDON – 2008

------------------

VÀO KHOẢNG ĐẦU HAY GIỮA NĂM 1970, TÔI ĐƯỢC ĐỔI RA ĐÀ NẴNG ĐỂ PHỤ TRÁCH ĐƠN VỊ TIẾP TẾ THẢ DÙ TẠI VÙNG MỘT CHIẾN THUẬT.

TRONG THỜI GIAN NẦY MIỀN TRUNG BỊ BẢO NẶNG. ĐẢO HOÀNG SA NGOÀI KHƠI ĐÀ NẴNG CŨNG KHÔNG SAO TRÁNH KHỎI TRẬN BẢO NẦY. TÀU BÈ KHÔNG THỂ NÀO CHẠY RA ĐỂ TIẾP TẾ CHO ANH EM ĐỊA PHƯƠNG QUÂN TRẤN GIỮ NGOÀI ĐÓ. TRONG KHI ĐÓ SỐ GẠO DỰ TRỬ CHO BINH SĨ ĐỊA PHƯƠNG ĐÃ TỤT TỚI MỨC BÁO ĐỘNG.

CHÚNG TÔI ĐƯỢC LỆNH KHẨN CẤP TỪ QUÂN ĐOÀN MỘT BAY RA THẢ GẠO TIẾP TẾ CHO HÒANG SA.

CHIẾC C47 RỜI ĐÀ NẴNG HƯỚNG VỀ HẢI ĐẢO HÒANG SA.

ĐÂY LÀ LẦN ĐẦU TIÊN TÔI ĐI THẢ NGOÀI BIỂN. TÔI NHÌN XUỐNG CHỈ THẤY MÂY MÙ VÀ NƯỚC BIỂN. KHÔNG BIẾT VÌ CƠN BẢO CHƯA DỨT HẲN HAY VÌ CÓ GIÓ MẠNH Ở BIỂN KHƠI, CHIẾC MÁY BAY C47 CỨ TRỒI LÊN SỤP XUỐNG LÀM TÔI LO NGẠI.

PHI CƠ ĐÃ TỚI ĐỊA ĐIỂM THẢ HÀNG.CŨNG NHƯ NHỮNG LẦN TRƯỚC CHIẾC C47 BAY VÀI VÒNG RỒI CUỐI CÙNG CẮM ĐẦU XUỐNG ĐỂ CHO CHÚNG TÔI CHUẨN BI ĐẨY HÀNG RA KHỎI PHI CƠ.

LẦN NẦY SAO TÔI THẤY MÁY BAY CẮM ĐẦU XUỐNG QUÁ THẤP.TÔI THẤY NHIỀU HÒN ĐẢO NẰM GẦN NHAU. TÔI THẤY RÕ RÀNG NHA CỮA PHÍA DƯỚI..TÔI THẤY CẢ NHIỀU NGƯỜI ĐANG ĐỨNG CHỜ ĐỢI NHỮNG KIỆN HÀNG GẠO MÀ̉ CHÚNG TÔI SẮP SỮA THẢ NỮA !

CHIẾC C47 VẪN TIẾP TỤC CẮM ĐẦU XUỐNG THẤP HƠN NỮA. TÔI TỪ LO NGẠI SANG HƠI SỢ. TÔI NGHĨ CHẮC NÓ ĐI XUỐNG LUÔN RỒI ! NHƯNG SAU ĐÓ ĐÔI GIÂY, NÓ VỌT TRỞ LÊN. VÀ CHÚNG TỘI ĐẨY ĐƯỢC TẤT CẢ CÁC KIỆN HÀNG GẠO RA KHOỈ PHI CƠ.
TÔI NHÌN CHUNG QUANH COI TÌNH HÌNH ANH EM RA SAO.TÔI THẤY MẶT MÀY ANH NÀO CŨNG XANH DỜN. CÓ LẼ AI CŨNG TƯỞNG CUỘC ĐỜI MÌNH ĐÃ I ĐOONG RỒI !

THẬT RA NHƯ NGƯỜI LÁI XE LÚC NÀO CŨNG BIẾT MÌNH ĐANG LÀM GÌ.CÒN NGƯỜI NGỒI BÊN CẠNH THẤY CHIẾC XE CHẠY THẾ NẦY THẾ KIA THÌ TRONG BỤNG KHÔNG YÊN. ANH TRUNG UÝ PHI CÔNG CẤM ĐẦU MÁY BAY XUỐNG THẤP,XUỐNG THẤP HƠN NỮA,ANH BIẾT ANH ĐANG LÀM GÌ. ANH CÓ TỰ TIN VA KHẢ NĂNG LÀM CHUYỆN ĐÓ.
KHI VỀ TỚI PHI TRƯỜNG ĐÀ NẴNG, TÔI BƯỚC LÊN PHÒNG LÁI ĐÙA VỚI ANH TRUNG UÝ PHI CÔNG :

- HỒI NÃY ANH XUỐNG THẤP DỮ VẬY ?
- TÔI TƯỞNG TỤI MÌNH RỒI ĐỜI RỒI.
- TÔI PHẢI XUỐNG THẤP. VÌ NẾU KHÔNG, SỢ NHỮNG KIỆN HÀNG CỦA ANH SẼ BAY XUỐNG BIỂN HẾT.

RỒI ANH ANH TRUNG UÝ BẮT TAY TÔI CƯỜI :

- ANH VỀ ĐỀ NGHỊ ANH DŨNG BỘI TINH CHO TÔI ĐI.

TÔI LÀM BỘ NGHIÊM TRANG :
-NGÔI SAO ĐỒNG HAY NGÔI SAO CHÌ ĐÂY ?

CHÚNG TÔI SIẾT TAY NHAU CƯỜI NHƯ PHÁO NỔ.
BỔNG HẠ SĨ LÀO TỪ ĐÂU CHẠY TỚI CƯỜI CƯƠÌ NÓI NOÍ :
-TRỜI ƠI LÚC SẮP THẢ TÔI TƯỞNG MÁY BAY RỚT LUÔN RỒI .TRUNG UÝ, GIÓ SAO MẠNH DỮ QUÁ MÀ CHIẾC MÁY BAY VỪA CHỒNG CHỀNH VỪA XUỐNG THẤP QUÁ CHỪNG. LẦN THẢ NẦY THIỆT NHƯ CHẾT ĐI SỐNG LẠI ĐÓ TRUNG UÝ ƠI ."

LIÊN ĐỘI 91THẢ DÙ CỦA QUÂN NHU VNCH

(Căn cứ gần trương đua ngựa Phú Thọ SAIGON)

SAU KHI ĐI HỌC NHẢY DÙ HÌNH NHƯ KHỎANG MỘT THÁNG VÀ TRẢI QUA SÁU LẦN NHÃY BAN NGÀY VÀ MỘT LẦN NHÃY BAN ĐÊM, TÔI ĐẬU BẰNG NHẢY DÙ, RỒI TRỞ VỀ ĐƠN VỊ BẮT ĐẦU SỐNG ĐỜI LÍNH THỰC SƯ…...

LẦN BAY THẢ TIẾP TẾ KHÔNG VẬN ĐẦU TIÊN CỦA 3 ANH EM CHÚNG TÔI GỒM CHUẨN UÝ THANH, THIẾU ÚY VINH VÀ TÔI. CHUYẾN BAY THẢ NẦY DO THIẾU ÚY VINH (THẦY CỦA TÔI LÚC TÔI CÒN Ở TRƯỜNG QUÂN NHU), LÚC ĐÓ LÀ CHI ĐỘI TRƯỞNG CHI ĐỘI 2 CHỈ HUY VÀ HƯỚNG DẪN.

TÔI CÒN NHỚ ĐÂY LÀ CHUYẾN BAY THẢ CHO MỘT ĐƠN VỊ CỦA QUÂN TA ĐÓNG TRONG VÙNG NĂM CĂN CÀ MAU………………..

TIẾP TẾ KHÔNG VẬN VÀ NGƯỜI LÍNH NHẢY DÙ QUÂN NHU

" QUÂN NHÂN LIÊN ĐỘI 91 TIẾP TẾ THẢ DÙ ĐÃ TỪNG PHỤ TRÁCH THẢ TIẾP TẾ CHO NHIỀU MẶT TRẬN LỚN CŨNG NHƯ NHỮNG CUỘC HÀNH QUÂN ĐẶC BIỆT VÀ BÍ MẬT TRÊN CHIẾN TRƯỜNG KAMPUCHIA VÀ LÀO TRONG CUỘC CHIẾN TẠI VIỆT NAM NGÀY XƯA.
ĐỜI LÍNH TIẾP TẾ THẢ DÙ KHÔNG PHẢI CẦM SÚNG ĐẤU VỚI GIẶC, NHƯNG CÓ CÁI THÚ LÀ GIỠN VÀ HỒI HỘP VỚI TỬ THẦN KHI KHI PHẢI BAY THẢ CHO CÁC TIỀN ĐỒN ĐANG BỊ GIẶC BAO VÂY HAY TRONG CÁC CHIẾN TRƯỜNG ĐANG SÔI ĐỘNG.
VIỆC PHI CƠ THẢ DÙ TRONG CÁC PHI VỤ TIẾP TẾ KHÔNG VẬN BỊ ĐỐI PHƯƠNG BẮN VÀ BỊ BẮN RƠI NGAY TẠI CHIẾN TRƯỜNG LÀ CHUYỆN KHÔNG CÓ GÌ LẠ TRONG CUỘC CHIẾN GIỮA TA VÀ Đ̣ICH NGÀY XƯA......

TÔI CÒN NHỚ LÚC PHI CƠ BỊ BẮN, TIẾNG ĐẠN TRÚNG VÀO THÂN PHI CƠ GIỐNG NHƯ ÂM THANH CỦA NHỮNG HÒN SỎI NÉM CHỌI MẠNH VÀO THÂN CHIẾC XE HƠI ĐANG CHẠY LẸ. CÓ LẦN LỔ ĐẠN BẮN CHƠM CHỚM CHỈ CÁCH CHỔ TRUNG SĨ DẬU VÀ TÔI KHÕANG CHỪNG NỬA THƯỚC.
GIỜ ĐÂY THẾ SỰ ĐỔI THAY.CÓ KẺ CÒN NGƯỜI MẤT,HẦU HẾT AI CŨNG ĐÃ HAY ĐANG TRỞ THÀNH GIÀ NUA.MỖI NGƯỜI SỐNG MỖI NƠI TRONG MỘT HOÀN CẢNH CHẴNG ĐẶNG ĐỪNG........

THỈNH THỎANG TÔI NHỚ LẠI NHỮNG GƯƠNG MẶT, TIẾNG NÓI, TÍNH TÌNH CỦA NHỮNG ANH EM QUÂN NHÂN PHỤC VỤ CÙNG MỘT ĐƠN VỊ VỚI NHAU NGÀY XƯA.

TÔI THƯƠNG NHỮNG ANH EM QUÂN NHÂN CÓ ĐẦY ĐỦ TÁC PHONG ĐÁNG KÍNH ,TÔN TRỌNG KỸ LUẬT VÀ KHÔNG BAO GIỜ NỆ HÀ VỚI CÔNG VIỆC NẶNG NHỌC, HIỂM NGUY......

"LANG THANG ĐỒI CÓ MỘT MÌNH
CƠN MÊ ẨN HIỆN BÓNG HÌNH VIỄN DU
CHIỀU NAY TRỜI VẪN ÂM U
HẮT HIU GIÓ THỔI CÁNH DÙ BAY XA. "

LONDON – 2008

Friday, March 20, 2026

BLACK HOLE VÀ PHƯƠNG PHÁP DO ̀TÌM.

BLACK HOLE VÀ DỤNG CỤ DÒ TÌM .

Ngân Hà của chúng ta có một Black Hole vĩ đại tại Trung Tâm và 12 Black Holes nhỏ rãi rác.

Trung tâm của Ngân Hà và Trung Tâm của Thiên Hà Andromeda galaxy đang trên đương di chuyện sẽ đụng nhau.

Hiện nay cả hai cách xa nhau 2.2 triệu năm ánh sáng (2.2 million light-years).

Black hole của Ngân Hà được đặt tên là Sagittarius A , năm trong chòm sao Sgittarius và cách xa địa cầu 26 ngàn năm ánh sáng.

Dùng kính thiên vân nhắm lên chòm sao Sagittarius sẽ tim thấy black hole nằm gần sao Bò Cạp Scorpio. Chòm sao giống hình con bò cạp.

Mật trời dí chuyển vào chòm sao Sagittarius từ giưả thang 12 tới giủa tháng giêng mỗi năm.

Khi đụng nhau những black holes của hai thiên hà sẽ hợp lại thành một black hole khổng lồ cực lớn.

Hầu hết các thiên hà đều có black hole cực lớn (supermassive) tại trung tâm.

Thiên văn kính rất lởn tại Chile nam Mỹ Châu đã tim thấy trong chỏm sao Aquarius có một thiên hà đước đặt tên là NGC 7727.

Thiên hà nẩy có một black hole lớn và một black hole nhỏ tại trung tâm.

Black hole lớn nặng bằng 154 triệ́u lần khối lương mặt trời (Sun's mass)

Black hole nhỏ nặng băng 6.3 triệu lần khối lương mặt trời ,

----------------

DỤNG CỤ DÒ TÌM BLACK HOLE

A-BLACK HOLE LÀ GỈ ?

Black hole là một vùng không gian màu đen có sức hút quay tròn rất lớn ̣( gravitational field so powerfull ) làm cho không có vật chất hay phóng xạ nào thoát khỏi sức hút đó kể cả ánh sáng.

Năm 1783 nhà toán học John Michell (sinh năm 1724 tại Anh Quốc ) là người đầu tiên đưa ra ý kiến về black hole .

Năm 1916 Einstein dựa vào lý thuyết tương đối (Einstein's general theory of relativity) phổ biến ý kiến có black hole.

Năm 1972, black hole đầu tiên được khám phá mang tên X-ray binary star Cygnus X-1. nằm trong chòm sao Cygnus.

Ngày thứ sáu 5-Oct-2012, Cơ quan NASA tuyên bố đã tìm thấy có một black hole nằm gần trung tâm của Milky Way Galaxy nhờ vệ tinh nhân tạo NASA’s Swift satellite phóng lên không gian ngày 20-Nov-2004 . Black hole nầy được NASA đặt tên là Swift J1745-26 .

Năm 1974 tìm thấy black hole khổng lồ tại Trung Tâm Ngân Hà và đặt tên là Sagittarius- A nằm trong chòm sao Sagittarius.

Xem hình vẽ các chòm sao và vị trí cuả mặt trời đang di chuyển.

Black hole đen tối không thể thấy được.

Theo định luật hấp dẫn trọng lực gravitational force của Kepler và Newton cho biết khi thấy ngôi sao nào quay quanh một vùng không gian đen tối nào đó thì chỗ đó phải có một khối vật chất.

Với ý kiến nầy các nhà thiên văn chú ý quan sát các sao quay một mình rồi tìm được black hole ở trong đó.

Tất cả sao trong Ngân Hà xếp thành từng nhóm gồm 2 sao hoặc 3 sao hay nhiều hơn.

Nhưng nhóm gồm 2 sao chiếm đa số.

Nhóm gồm 2 sao được gọi là binary star system. Ước lượng ít nhất một nửa số sao trong Ngân Hà thuộc binary star system còn gọi double star system.

Mỗi sao trong mỗi nhóm đều có quỷ đạo riêng nhưng có chung một common point gọi là Center of mass Quỷ đạo của sao trong binary star system theo hình ellipse, quay theo định luật Kepler (1571-1630 ) và có chung một trung tâm gọi là Center of mass như hình vẽ.

vẽ sao mau xanh ở gần Center of mass ,vì to hơn nên gọi primary, Vẽ sao maù đỏ ở xa Center of mass , vì nhỏ hơn nên gọi companion.

Thời gian quay một vòng quỷ đạo của binary star thay đổi từ vài giờ đến nhiều thế kỷ.

B- LÝ THUYỄT XUẤT HIẾN BLACK HOLE.

Black hole nguyên thuỷ là một ngôi sao có trọng khội từ 8 tơi 10 lần lởn hơn trong khố của mặt trời.

Quan sát quang phổ, thấy cấu tạo của các sao có 73% Hydrogen, 25% Helium, 2% những chất khác.

Khi một ngôi sao lớn cháy hết nhiên liệu đốt của nó thì nổ tung thành một supernova.

Nova là chữ La tinh nghĩa là mới (new). Supernova là tên chung của ngôi sao đang nổ tung (exploding star) sáng rực.

Supernova xuất hiện vào năm nào thì lấy tên của năm đó.

Thí du SN 1987A xuất hiện ngày 23-Feb-1987.

Chất còn lại của supernova sụp đổ thành neutron star mà các nhà thiên văn nhận ra được nhờ radio telescopes.

Neutron star tiếp tục co lại cho tới khi trở thành black hole.

C- DÓ TÌM BLACK HOLE.

Chỗ nào thấy có X-ray phát ra thì chỗ đó có black hole.

Tại sao ?

Black hole chuyển đổi những vật chất tiến tới nó thành ánh sáng tỏa ra gọi là emitted light.

Chất khí tới black hole không nhào vào trong đó nhưng chỉ xoay quanh theo một quỷ đạo gọi là accretion disk.

Vật chất ở trong accretion disk , vì mất năng lượng do cọ xát nên xoay chậm chạp theo hình xoắn ốc.

Lực hút quá mạnh của black hole phá vở và nung nóng những vật chất đó lên tới nhiệt độ rất cao như nhiệt độ ở bề̀ mặt của mặt trời chúng ta nên làm phát sinh tia X-ray (X-ray bursts.)

Đó là lý do chung quanh black hole có ánh sáng của X-ray chỉ được nhìn thấy nhờ X-ray telescopes trong vệ tinh nhân tạo.

C-DỤNG CỤ DO TÌM

Dụng cụ dùng ánh sáng thường gọi là visible light gồm có hai loại.

Dụng cụ dùng tia X-ray.

Dụng cụ dùng radio-wave.

Năm 1948 Hoa Kỳ có Hale telescope với đường kính 5 mét lớn nhất lúc bấy giờ đặt trên núi Palomar tại Miền Nam California.

Hiện nay tại bang Ha-Uy Di có 2 thiên văn kính gọi là Keck telescopes có đường kính 10 mét đặt trên núi Mauna Kea.

Dùng X-ray . X-ray không thể đi xuyên qua lớp khí quyển của địa cầu cho nên muốn quan sát X-ray phải mang X-Ray telescope ra khỏi lớp khí quyển.

Các nhà khoa học thiên văn dùng thường xuyên dùng loại kính nầy để khảo sát các black holes.

Trên quỷ đạo chung quanh địa cầu đang có một X-ray telescope rất mạnh tên là Chandra X-Ray Observatory và XMM Newton telescope.

Dùng radio-wave. Radio-wave còn được gọi là electromagnetic wave viết tắt EM là ánh sáng cấu tạo bởi electric field và magnetic field.

Hai fields nầy thẳng góc với nhau có tần số từ 10 luỷ thừa 4 tới 10 luỷ thừa 12 Hertz.

Vào giữa năm 1900 người ta khám phá nhiều vật trong vủ trụ phát ra radio-wave.

Rôi từ đó các khoa học gia mới nghĩ cách chế tạo radio telescopes.

Arecibo Telescope hiện nay đặt tại Puerto Rico là radio telescope chỉ có duy nhất một đỉa lớn nhất hế giới ( largest single-dish) với đường kính 305 mét sâu 167 feet, thuộc tài sản của Cornell University USA.

Hubble Space Telescope lấy tên của nhà thiên văn Edwin Hubble do NASA thực hiện với sự hợp tác của European space Agency hiện đang bay quanh địa cầu từ năm 1990 ở cao độ 559 km.Thiên văn kính nầy có đủ 4 dụng cụ để quan sát và chụp hình vủ trụ bằng ánh sáng thường visible light, bức xạ ultraviolet và infrared.

Năm 2016 LIGO Laboratory tai California tim thấy lần đầu tiên có hai black holes XOAY TRON QUANH NHAU RỒI đập vào nhau làm ngạc nhiên các nhà thiên văn thế giới.