VIỆN QUỐC GIA ĐỊNH CHUẨN VNCH: THÀNH PHỐ ĐÀ NẪNG MƠÍ

DÀ NẴNG NGAỲ NAY QUÁ KHÁC XƯA

Thành phố Đà Nẵng theo tổ chức ngay 01/7/2025, có diện tích 11.859,59 km2, có dân số rất đông là 3.065.628 người.

Có 94 xã và phường.

Phía Bắc giáp thành phố Huế,

Nam giáp tỉnh Quảng Ngãi, Tây

là nước Lào, phía Đông là Biển Thái Bình.

Tổ chức mới nầy hoàn toàn khác với thời VNCH.

Thành phố Đà Nẵng hiện nay có 94 đơn vị hành chính gồm 23 phường, 70 xã.

*****************

ÔN LẠI LỊCH SỮ

Ị-PHÁP THUA TRẬN ĐÀ NẴNG RÚT VỀ SAIGON.

Sáng ngày1-9-1858, một sĩ quan Pháp đem đặt trên lối vào cừa đồn Fort de l'Aiguade một lệnh yêu cầu Việt Nam giao cho liên minh Pháp-Tây Ban Nha tất cả các đồn tại Tiên Sa trong thời hạn hai tiếng đồng hồ nhưng không có trả lời. Liền sau đó liên minh Franco-Spanish khai hoả tấn công và chiếm đóng năm đồn phòng thủ : “Fort du Nord, Fort de l'Aiguade, Fort de l’Ouest, Fort de l’Est và Fort Observatoire “.

Tourane lúc bấy giờ được bảo vệ bởi 2000 lính Việt Nam đặt dưới quyền chỉ huy của quan Lê Đình Lý. .

Sau khi Genouilly chiếm được 5 đồn tại Tiên Sa từ ngaỳ 1-9-1858 thỉ lính Pháp bi bao vây bởi linh Việt Nam trong 6 tháng nên không thể chiêm thêm đất, thiếu lương thực và bị bịnh dịch tả, kiết lỵ chết trung bình mỗi tháng 100 người .

Rigault de Genouilly bực bội rút khỏi Tourane vào đầu tháng 2 năm 1859, chỉ để lại một số it lính do đại uý Thayon chỉ huy rồi kéo chiến thuyền vào đánh chiếm Saigon ngaỳ 17-2-1859 vì nơi đây có nhiều thực phẫm.

Tháng 4 năm 1859 .Rigault de Genouilly trở lại Đà Năng cùng hợp tác với Thayon phá vòng vây của lính Việt Nam do cụ Nguyễn Tri Phương chỉ huy.

Ngày 8-5-1859 , Rigault de Genouilly chi huy trận đánh phá vòng vây nhưng không thành công.

Ngày 15-9-1859 , Rigault de Genouilly tấn công phá vòng vây tại Cẫm Lệ. Lính Pháp tử trận 50 người.Tướng Việt Nam Lê Đình Lai bị tử thương. Nhưng vòng vây của Việt Nam không bị chọc thủng.

Trong thời gian gần 20 tháng bị Việt Nam bao vây,lính xâm lược bị bịnh dịch tả tại các đổn và trên chiến thuyền rất thê thảm.Từ ngaỳ 1 tháng 6 tới 20 tháng 6 năm 1859 có tới 200 linh bị thiệt mạng.

Ngày 19-10-1859.Hải Quân Đô đốc François Page tới Đà Nẵng thay thế Rigault de Genouilly .

Ngày 18-11-1859 . Page tấn công chiếm hai đồn Kien Chan làm cho một trung tá và một lính hải quân của Page tử trận.
Ngaỳ 22-3-1860 . Lính viễn chinh thực dân Pháp đốt phá hết các doanh trại rồi kéo hết xuống chiến thuyền xuôi vào nam tấn công Saigon.

II-PHÁP TRỞ LẠI ĐÀ NẴNG ĐẶT QUYÊN CAI TRỊ.

Sau khi Pháp chiếm được Saigon, vua Đồng Khánh bị ép buộc phái giao Đà Nẫng cho chính quyền Pháp cai trị hoàn toàn vào ngaỳ 3 tháng 9 năm 1887 vì vung đất nầy được goi là nhượng đia.

Sau đó Pháp tách riêng Đà Nằng của Pháp ra khoỉ tinh Quảng Nam của vua Việt Nam va dùng tên Tourane thay cho tên Đả Nằng.

Năm 1950, Pháp trao trả Tourane cho chính phủ vua Bảo Đại.

Đẩu năm 1947,người viêt bài nây con bé xiú 7 tuổi đang lánh thế chiến II tại quê nội Gò Nối Thu Bồn, được thân phụ mâu dẩn dắt đi bộ trong xóm làng vào ban đêm hai ngay để tránh mảybay rôi về lại nhà cũ tại Tourane .Trong hai ngày được dân làng cho ăn và ngủ không lấy tiên.Tinh cãm thân thương của dân Quảng Nam còn nhớ mãi .

Vỉ thân phụ là công nhân cơ khí phụ trách máy tiện của Sở Hóa Xa Tourane nên được Tây cho trớ lại làm việc cũ và lảnh lương theo quy chế của Tây sống no đủ sau khi hồi cư.

BẤT ĐÂU ĐI HỌC SAU KHI HỒI CƯ

Người viết bài nầy bắt đầu đi học vở lòng năm 1947 tai nhà thờ Tin Lành trong xóm đạo Tin lành Đà Nẵng đướng goị là Rue Pigneau de Behaine nên bắt đầu biết Đức Chúa Jesus là ai từ năm 1947.

Học xong vơ lòng được chuyển qua trương Ecole Sainte Marie bên cạnh nhà thờ để học tiễu học.

Đây là thởi gian được học Kinh Thánh Thiên Chúa , thuôc lòng các bài kinh đạo Thiên Chúa đọc lúc vào học, lúc tan lơp ra ve va củng được dẫn qua Nhà Thờ cầu nguyện thương xuyên...

Tại đường Rue Pingeau de Behaine , ngay nay là đường Lê Duần , người viết bài nây có gia đình của ngươi em gái đang cư ngụ tại nhà của thân phụ mâu đã để lại.

Năm 1947 trước khi đi học phải có giây khai sanh bằng tiêng Tây và đơn xin học phải viết bằng tiêng Tây.

Sau khi thi lấy bằng tiếu học, ai muốn học thêm trung học thì Dà Nằng không có trường đệ́ nhứt cấp dạy tiêng VIỆT trước khi Cụ Ngô Đinh Diệm vê làm thủ tươnǵ.

Nên người viêt bài nâỳ phải học theo chương trinh của Tây bằng tiếng Tây do thầy Trị́nh Thể làm Hiệu Trương̉ , Thầy Đặng Đẫu dạy Anh văn trong sách Anglais Vivant của Tây.

Đầu năm 1954, theo lịnh của Bộ Giao Dục phải thay đôi chương trình học vấn trung học bằng tiêng Việt, nên người viết bài nầy khi vữa học xong lớp quatrieme thi phai vào Hội An thi vào lớp đệ ngũ đầu tiên duy nhất dạy bẳng tiếng Việt của Trương Trần Quý Cáp .

Trương thành lấp năm 1952.Thầy TĂNG DỤC làm hiệu trương đầu tiên. Lúc đó chỉ có tên trương mà thôi nên phải mượn phòng trống của ngôi Chua Tàu Minh Hương để dạy lớp đệ ngũ đầu tiên bằng tiếng Việt .

Gần giưã năm 1954 bắt đâu xây dựng trương Trẩn Quý Cáp trên khu đất gần sân máy bay. Sau Khi trương xây dựng xong vài tháng thì các lớp học tạm thời đóng cữa đê cho di cư miền Bắc vào tạm trú.

Sau đó học tiếp lớp đệ tứ đầu tiên 1955 bằng tiếng Việ́t tại Trần Quý Cáp r̀ồi thi đậu bằng Trung Học Đệ Nhứt Cấp và vì muốn học nứa nên phải ra Huế.

Những bạn học cùng lớp đệ ngũ và đệ tứ có Tông Nứ Mai Hương,Tống Nữ Mộng Hoa, Lê Hữu Trình, Phung Rân, Nguyễn Bính, Pham Vân Tân,Trần Thị Nguyên, Nguyễn Văn Long .

Có vài bán không thích học tiếp đã đi học nghê cán sự tai Huế .Có người tinh nguyện vao trương đào tạo Sĩ Quan VNCH.

Tại Mỹ người viết bài nầy đã có dịp liên lạc được với vài bạn đã học cùng lớp tại Trần Quý Cáp. Bạn Lê Hửu Trình Kỹ Sư điện tại Canada. Bạn Trần Thị Nguyên nghề dạy học tại Hội An.Bạn Nguyễn Long Thiêu tá́ Quân Nhu chỉ huy kho xăng Đà Nằng VNCH.

WELCOME TO BLOGGER VQGĐC

Sunday, April 19, 2026

THÀNH PHỐ ĐÀ NẪNG MƠÍ